Dossier: Verdeling

Wat is verdeling?
De verdeling tussen mensen in de wereld wat betreft inkomen, kansen, werk en toegang tot onderwijs, gezondheidszorg of basisvoedsel is erg ongelijk. Niet alleen is de verdeling scheef tussen welvarende landen en ‘arme’ landen, maar ook is de verdeling tussen groepen mensen binnen landen een toenemend probleem. Dat geldt bijvoorbeeld voor Afrikaanse landen, waar het welvaartspeil van de elite vaak schril afsteekt bij dat van de rest van de bevolking. Maar een verdelingsprobleem speelt ook in de westerse landen, waar de inkomensverschillen toenemen door de buitensporige beloningen in de hogere regionen van de arbeidsmarkt.

Het mondiale verdelingsvraagstuk is geen simpel zwart-witverhaal tussen arme en rijke landen en is ook niet in een handomdraai op te lossen. Het neoliberale klimaat in de huidige fase van globalisering speelt een rol, alsmede de verschuiving van staatsingrijpen naar marktwerking die zich in veel landen heeft voorgedaan. De kwestie van de ongelijke verdeling is een gelaagd verhaal, waarbij in een aantal ontwikkelingslanden grote groepen mensen erop vooruitgaan dankzij economische groei (zoals in India, Brazilië en China), terwijl in andere gebieden (met name in Afrika) nauwelijks wordt geprofiteerd van de kansen die globalisering biedt. In landen die economisch sterk in de lift zitten, ontstaan nieuwe elites die zich oriënteren op het westerse levenspeil. Nog een extra dimensie in het verdelingsvraagstuk vloeit voort uit de toenemende schaarste aan natuurlijke hulpbronnen: welke landen in de wereld weten welk deel van de mondiale grondstoffen te kopen en te consumeren, en met welk recht?

Besef van verdelingsvraagstukken, waaronder het grote vraagstuk van armoede en armoedebestrijding, is een wezenlijk onderdeel van de vorming tot wereldburgerschap. Bij het denken over verdelingsvragen zijn verschillende waarden in het geding: gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid, solidariteit. Denken over verdeling vereist ook kennis van het armoedeprobleem: wat betekent armoede in het dagelijks leven, wat zijn structurele aspecten, welke rol speelt de internationale economische orde en wat kan vanuit Nederland worden gedaan om de ongelijke verdeling te beïnvloeden?

Verdeling in het onderwijs
Er zijn vele manieren en onderwerpen waarmee u in uw lessen invulling kan geven aan verdeling. U kunt dat bijvoorbeeld doen door de onderstaande onderwerpen centraal te stellen. Deze onderwerpen zijn nadrukkelijk bedoeld als inspiratie en zijn niet voorschrijvend of beoordelend bedoeld.
- Armoede
- Gezondheid en medicijnen
- Voedselzekerheid
- Onderwijs in ontwikkelingslanden
- Werk en inkomensverschillen

Hoe u met deze onderwerpen aan de gang gaat, kan sterk verschillen; er zijn vele benaderingen en werkvormen mogelijk. U kiest de beste benadering afhankelijk van de interesses van uw leerlingen en de leerdoelen die u wilt bereiken. In het algemeen kunnen we stellen dat hoe jonger uw leerlingen zijn, hoe meer u aansluit bij de eigen belevingswereld, ervaring en belangstelling. Hoe ouder de leerlingen zijn, hoe meer u abstracte of ‘ver weg’ spelende onderwerpen centraal kunt stellen. Ook daar geldt echter dat de link naar de belevingswereld van de leerling belangrijk blijft.

Praktijkvoorbeelden

Schoenmaatjes
Van simpele schoenendoos tot onvergetelijk cadeau: Schoenmaatjes is de kans voor kinderen om iets concreets te doen voor kansarme leeftijdsgenootjes wereldwijd. Als Schoenmaatje vullen zij een schoenendoos met schoolspullen, toiletartikelen en speelgoed. De schoenendozen gaan naar o.a. scholen, weeshuizen, vluchtelingenkampen en opvangcentra in ontwikkelingslanden. Edukans gaat bij wereldburgerschap uit van het kind. Het gaat erom dat het kind zichzelf leert kennen, zich leert zien als onderdeel van zijn omgeving en in het geheel van de wereld. De scholenprogramma's van Edukans zijn vormend voor kinderen en jongeren in Nederland. Zo raken ze betrokken en leren om te delen en te geven. 

Kijk voor meer informatie op www.edukans.nl.

Cross Your Borders
Cross Your Borders is een driedaags interactief onderwijsproject over armoede en onrecht in de wereld voor 3 en 4 havo/vwo. Het project wordt  volledig georganiseerd en uitgevoerd door enthousiaste jongeren. Inhoudelijk  sluit het aan bij onder meer aardrijkskunde, maatschappijleer, economie en  geschiedenis. Ook werken de leerlingen aan competenties als samenwerken,  presenteren en discussiëren. Cross Your Borders kan bijvoorbeeld dienen als  invulling voor een project- of activiteitenweek.

Kijk voor meer informatie op www.crossyourborders.nl.

Klik hier om terug te gaan naar alle dossiers.