Dossier: Identiteit

Wat is identiteit?
Mensen maken deel uit van gemeenschappen. Zo kan een moslima in Albanië zich deel voelen van de Umma, de gemeenschap van alle moslims in de wereld. Tegelijkertijd kan zij zich Albanese voelen, dus lid van de nationale gemeenschap, en daarnaast ook nog verbonden met de lokale gemeenschap, de familie en haar beroepsgroep. Zo hebben alle mensen een aantal groepen waarmee zij zich verbonden voelen en aan die sociale verbanden ontlenen zij voor een belangrijk deel hun identiteit.

Sociale identificatie, het gevoel ergens bij te horen, is een natuurlijke behoefte van mensen. Een gemeenschap kan niet goed functioneren als er niet een zekere mate van gemeenschapszin en saamhorigheid is. Ontbreekt zoiets, dan is het haast onmogelijk harmonisch samen te leven en conflicten vreedzaam op te lossen. Helaas wordt identiteit soms gemanipuleerd, veelal voor politieke doeleinden. Bekende voorbeelden zijn nationalisme en racisme, waarbij tegenover de ‘wij’-groep van de gemeenschap een ‘zij’-groep wordt geconstrueerd die beladen is met stereotypen en vijandbeelden. In de internationale geschiedenis zijn er tal van voorbeelden van een dergelijke polarisatie tussen sociale identiteiten. Er zijn al veel oorlogen uit voortgekomen en ook tegenwoordig nog vormen nationalisme, etnische tegenstellingen en religieus geïnspireerde vijandbeelden een belangrijke bron van conflicten, zowel tussen landen als tussen bevolkingsgroepen binnen een land.

Bij de vorming tot wereldburgerschap is het nadenken over identiteit en over vraagstukken in de wereld die met identiteit (en het manipuleren ervan) te maken hebben, van groot belang. In positieve zin vertegenwoordigt sociale identiteit belangrijke waarden voor elk mens: het gevoel ergens bij te horen, gemeenschapszin, eigenwaarde. In negatieve zin kan het wij-zij denken gevaarlijke conflicten oproepen. Daarom is het stimuleren van belangstelling en respect voor andere identiteiten, of het nu gaat om religieuze, nationale of transnationale identificaties, een belangrijk element.

Identiteit in het onderwijs
Wereldburgerschap en identiteit uit zich op allerlei manieren. Er zijn vele manieren en onderwerpen waarmee u in uw lessen invulling kan geven aan identiteit. U kunt dat bijvoorbeeld doen door de onderstaande onderwerpen centraal te stellen. Deze onderwerpen zijn nadrukkelijk bedoeld als inspiratie en zijn niet voorschrijvend of beoordelend bedoeld.
- Discriminatie en racisme
- Seksualiteit en seksuele diversiteit
- Conflicthantering en tolerantie
- Subculturen
- Zelfbeeld en mensbeeld
- Verschillen en overeenkomsten tussen identiteit en imago

Hoe u met deze onderwerpen aan de gang gaat, kan sterk verschillen; er zijn vele benaderingen en werkvormen mogelijk. U kiest de beste benadering afhankelijk van de interesses van uw leerlingen en de leerdoelen die u wilt bereiken. In het algemeen kunnen we stellen dat hoe jonger uw leerlingen zijn, hoe meer u aansluit bij de eigen belevingswereld, ervaring en belangstelling. Hoe ouder de leerlingen zijn, hoe meer u abstracte of ‘ver weg’ spelende onderwerpen centraal kunt stellen. Ook daar geldt echter dat de link naar de belevingswereld van de leerling belangrijk blijft.

Praktijkvoorbeelden

'Ja, maar zij ...'
Discriminatie en racisme horen niet thuis op school. Toch komen ze regelmatig voor, zowel binnen de lessen als daarbuiten. De brochure 'Ja, maar zíj ...' biedt scholen praktische tips bij het reageren op discriminerende en racistische opmerkingen. Daarnaast worden er aanwijzingen gegeven voor het lesgeven over discriminatie en mogelijkheden aangeboden om schoolbreed discriminatie tegen te gaan. 

De brochure kunt u hier downloaden.
 
 
Kijk voor meer informatie op www.art1.nl.
 
dance4life
De organisatie dance4life betrekt jongeren op een uitdagende manier bij thema's die spelen rond seksualiteit in Nederland én wereldwijd. Om jongeren zo te gidsen naar een veilige, fijne en gelijkwaardige seksuele toekomst. Zonder dwang en geweld, zonder discriminatie, en zonder soa's en hiv.
Muziek, dans, theater, beeld en social media zijn belangrijke ingrediënten die gebruikt worden om informatie over te dragen, de dialoog op gang te brengen en (inter)actie te bevorderen. Deelname aan dance4life heeft bewezen het zelfvertrouwen, de zelfredzaamheid en het zelfbewustzijn van jongeren te vergroten. En daarmee levert dance4life een belangrijke bijdrage aan het stoppen van de verdere verspreiding van soa's en hiv en een betere seksuele gezondheid van jongeren wereldwijd.
 
 
Kijk voor meer informatie op www.dance4life.nl.
 
Klik hier om terug te gaan naar alle dossiers.