Dossier: Duurzame ontwikkeling

Wat is duurzame ontwikkeling?
Het bekende Brundtland-rapport uit 1987, Our common future, is een mijlpaal geweest in het denken over duurzame ontwikkeling. Hierin werd dit ideaal gedefinieerd als een “ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”. De aandacht hiervoor hangt uiteraard samen met het internationale besef dat de moderne wereld zich bepaald niet duurzaam ontwikkelt. Zeker de laatste jaren wordt dit pijnlijk duidelijk. Het klimaat verandert doordat de wereldbevolking het natuurlijke broeikaseffect ingrijpend versterkt. Grondstoffen zoals olie, steenkool en gas worden steeds duurder omdat ze schaarser worden, mede vanwege de enorme vraag vanuit China, India en andere delen van de wereld die zich economisch snel ontwikkelen. Het wordt ook moeilijker om in de vraag naar voedsel te voorzien van de groeiende en voor een deel welvarender wereldbevolking.

Duurzame ontwikkeling – eerder een wens dan een trend – kan breed worden opgevat: men kan zich met recht afvragen of de ontwikkeling van de wereld ‘duurzaam’ is in politiek, sociaal, economisch of cultureel opzicht. Maar hier beperken we ons tot duurzaamheid in engere zin: de relatie tussen de mensheid en de aarde die zij bewoont. Daarbij valt met name te denken aan de klimatologische gesteldheid, de voorraad aan natuurlijke hulpbronnen en de biodiversiteit.

Oriëntatie op vraagstukken van duurzame ontwikkeling vormt een wezenlijk onderdeel van de vorming tot wereldburger. De grote kwesties die zich hier voordoen raken het overleven van alle mensen. Bij het denken en handelen in relatie tot duurzaamheid zijn bovendien fundamentele waarden in het geding: solidariteit (zowel met andere aardbewoners in het heden als met toekomstige generaties), een harmonieuze en respectvolle verhouding van de mens tot de natuur, en het nadenken over een ‘verantwoorde’ levensstijl. Welke technologische innovaties, aanpassingen in de eigen levensstijl en vormen van internationale samenwerking zijn nodig om de overgang te maken naar een meer duurzame wereld? Ook een kennisbasis is noodzakelijk om tot een adequaat inzicht te kunnen komen in de factoren die bepalend zijn voor duurzame ontwikkeling: van bevolkingsgroei tot de verantwoording winning van natuurlijke hulpbronnen, van internationaal beleid tot technologische vernieuwing.

Duurzame ontwikkeling in het onderwijs
Er zijn vele manieren en onderwerpen waarmee u in uw lessen invulling kan geven aan duurzame ontwikkeling. U kunt dat bijvoorbeeld doen door de onderstaande onderwerpen centraal te stellen. Deze onderwerpen zijn nadrukkelijk bedoeld als inspiratie en zijn niet voorschrijvend of beoordelend bedoeld.
- Klimaatverandering en broeikaseffect
- Duurzaam ondernemen
- Energiegebruik
- Grondstofgebruik
- Mondiale voetafdruk
- Dieren en leefgebieden

Hoe u met deze onderwerpen aan de gang gaat, kan sterk verschillen; er zijn vele benaderingen en werkvormen mogelijk. U kiest de beste benadering afhankelijk van de interesses van uw leerlingen en de leerdoelen die u wilt bereiken. In het algemeen kunnen we stellen dat hoe jonger uw leerlingen zijn, hoe meer u aansluit bij de eigen belevingswereld, ervaring en belangstelling. Hoe ouder de leerlingen zijn, hoe meer u abstracte of ‘ver weg’ spelende onderwerpen centraal kunt stellen. Ook daar geldt echter dat de link naar de belevingswereld van de leerling belangrijk blijft.

Praktijkvoorbeelden

Living Planet
Mensen hebben steeds meer ruimte nodig om te leven. Ruimte om te wonen, om voedsel te verbouwen, vakantie te vieren, te reizen. Het gebruik van deze ruimte gaat meestal ten koste van de natuur en de natuurlijke hulpbronnen op aarde. Hoe houden wij de aarde leefbaar voor mensen, dieren, bomen en planten tegelijk? Dat is de centrale vraag in het Living Planet lesmateriaal. Met een test en lesdossiers krijgen leerlingen inzicht in hoe hun gedrag als consument hier invloed heeft op de natuur elders. Scholieren gaan op verschillende manieren aan het werk: als young reporter, als onderzoeker of als reclamemaker. Ze doen creatieve, buiten- en thuisopdrachten.

Kijk voor meer informatie op www.wnf.nl.

Make the Link Climate exChange
Klimaatverandering beïnvloedt de toekomst van kinderen en jongeren wereldwijd. In dit lespakket, dat bestaat uit zeven flexibel in te zetten modules, wordt uitgelegd wat klimaatverandering is en hoe we het kunnen tegengaan. Eigen actie van jongeren tussen 12 en 19 jaar tegen klimaatverandering en het laten horen van hun stem in het debat wordt gefaciliteerd. Er is een budget beschikbaar voor jongeren om klimaatcampagnes op te zetten en actie te voeren.

Kijk voor meer informatie op www.plannederland.nl.

Bent u op zoek naar andere educatieve materialen, activiteiten, locaties en organisaties op het gebied van duurzame ontwikkeling, kijk dan op www.groengelinkt.nl. GroenGelinkt is een informatiesysteem waarop alle NME-organisaties hun aanbod hebben staan.

Klik hier om terug te gaan naar alle dossiers.