De discussie over voedsel

Discussie over voedsel is hot: rundvlees is verworden tot het meest veelzijdige stukje vlees en supermarkten ontploffen

In de media verschijnt het ene na het andere bericht over rundvleesproducten die paard of zelfs ezel bevatten, de grote supermarkten doen eindelijk de plofkip in de ban om verdere imagoschade te voorkomen, het FoodGuerrilla project van NCDO is volop in beweging en in theater De Rode Hoed likken maandagavond 400 mensen hun vingers af bij een debat over voedsel. Kortom, praten over ons eten is hot.

Peter Klosse, de enige Nederlander die is gepromoveerd in de gastronomie, stelt maandagavond 25 februari 2013 bij de debatserie It’s the food stupid dat we het contact met voedsel in zeer korte tijd zijn verloren. De traditionele overdracht van leren koken en een moestuin onderhouden is bijna verdwenen, mensen leven van supermarkten. Maar als je wel wat van koken weet, kan je gemakkelijker omgaan met inkopen, en maak je jezelf minder afhankelijk van de supermarkt. Mijn buurvrouw in de zaal beaamt dit en zegt dat haar vriend elke dag een paar uur lang marktjes en speciaalzaken afstruint om een lekkere en verantwoorde maaltijd te kunnen bereiden. Maar ze voegt ze eraan toe dat ze daar zelf door al dat gedoe met werk en kinderen echt geen tijd voor heeft.

Pannenkoekenmix
Ik herken dat zelf ook. Ik doe graag mijn boodschappen in de biologische winkel bij ons om de hoek, die veel seizoensgebonden groenten aanbiedt, maar verval toch vaak in makkelijke supermarktmaaltijden en afhaalgemak. Volgens Klosse weten we niet eens meer hoe we een pannenkoek moeten bakken als er geen pannenkoekenmix in huis is. Ik moet toegeven dat ik van dit volgens Klosse belachelijke product altijd een kleine voorraad in mijn keukenkastje heb staan. Wat dat betreft is het zeer werkbare en duurzame idee van eten delen via thuisafgehaald.nl een mooi initiatief in een tijd waarin we voor koken en boodschappen doen vaak tijd te kort komen.

Ons denken over eten, koken en gezondheid wordt bepaald door degenen die er belang bij hebben. Andere belangen regeren onze smaak. Dus begin morgen met het kopen van goed vlees, we hebben zelf de sleutel voor verandering, eindigt Klosse. Maar is het wel zo makkelijk? In hoeverre zijn mensen bereid duurdere producten te kopen voor een betere smaak en een betere wereld? Tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer legden onderzoekers en ontwikkelingsorganisaties onlangs nog de schuld voor de lage prijzen van bijvoorbeeld plofkippen in vergelijking met duurzame producten nog volledig bij de mededingingsautoriteit en supermarkten.

Wie is verantwoordelijk?
Supermarkten winnen steeds meer aan macht en kunnen de prijzen bepalen. Ze vinden duurzaamheid wel belangrijk maar zitten door concurrentie vast aan lage prijzen. Daarbij loopt de Nederlandse mededingingsautoriteit achter op andere landen en heeft de huidige regelgeving veel gebreken. Zo gelden voor producenten veel meer beperkingen dan voor de retailers. Dit is overigens een interessant verschil met de beleving van de consument. Want uit onderzoek van NCDO blijkt dat consumenten de meeste verantwoordelijkheid voor duurzame productie bij de producenten leggen (ouderen 77%, jongeren 66%) en veel minder bij de verkopers (ouderen 35%, jongeren 27%).

En dan wereldburgerschap. Hoe belangrijk is ons bewuste voedselgebruik voor de rest van de wereld? In 2050 leven we met 9 miljard mensen op aarde en nu al maken 3,5 miljard mensen een inhaalslag met betrekking tot hun levensstandaard. Hierdoor zijn er veel extra vleeseters bijgekomen. In Nederland zelf is geen tekort aan voedsel, maar wel kunnen we steeds meer schade gaan ondervinden door een tekort aan grondstoffenlevering vanuit andere landen. Nederland zal meer en beter moeten produceren met minder energie en minder grondstoffen. Biologische en gangbare productie zullen door de wereldwijde schaarste steeds meer naar elkaar toegroeien, daarin zullen ze elkaar moeten vinden. Belangrijk in dat kader is ook om ons afval weer als grondstof te zien en zo weer tot waarde te brengen.

Duurzaam kringloopsysteem
Filmmaker Liu stelde maandagavond in De Rode Hoed dat de meters vruchtbare grond die we ooit hadden is gereduceerd tot enkele centimeters. Door ecosystemen meer waarde toe te kennen en bijvoorbeeld meer biologisch dynamische landbouw toe te passen kunnen we grond vruchtbaar houden. Waar ik de uitzending van VPRO’s Hokjesman over antroposofie nog tenenkrommend vond, zag ik in De Rode Hoed weer een meerwaarde van mijn vrijeschool opvoeding. Met de biologisch dynamische tuinbouwlessen heb ik basiskennis meegekregen over seizoensproducten en vruchtbaar bodemgebruik. Een duurzaam kringloopsysteem, iets om traditiegetrouw door te geven aan mijn eigen kinderen. Nu nog beter leren koken.