Vrouwen in Jemen met kleine stapjes vooruit

De positie van vrouwen in Jemen is sterk ondergeschikt aan die van mannen. De belangrijkste oorzaak hiervoor ligt in de sterk op tradities geënte conservatieve cultuur en samenleving, gekoppeld aan een overwegend conservatieve interpretatie van de islam. Verbetering van de positie van vrouwen is daarom veelal een kwestie van lange adem.

De culturele omslag en sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen die daarvoor nodig zijn, gaan in de praktijk heel traag. Vooruitgang daarin hangt rechtstreeks samen met armoedebestrijding en verbeteringen in de gezondheidszorg en onderwijs, kerndoelen van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking met Jemen.

Nederland werkt in Jemen aan de verbetering van de positie van vrouwen. Ook zet Nederland zich in op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, zeg maar alles wat met seksualiteit en het krijgen met kinderen te maken heeft.

Wat is er bereikt?

• Mede dankzij Nederlandse inzet ligt er een wetsvoorstel bij het Jemenitische parlement om de minimumleeftijd voor een huwelijk te verhogen naar achttien jaar. Dit wetvoorstel is niet alleen belangrijk voor de rechten van vrouwen, maar ook om te zorgen dat meisjes niet op een al te jeugdige leeftijd zwanger worden, waardoor ze een groter risico lopen op complicaties tijdens zwangerschap en bevalling.
• Er is in een begin gemaakt met het strafbaar maken van vrouwenbesnijdenis. Een eerste conceptwet die dit mogelijk maakt, is inmiddels goedgekeurd door religieuze leiders.
• In totaal zijn nu meer dan 2400 (was 2000 in 2004) laaggekwalificeerde en 3000 hooggekwalificeerde vroedvrouwen opgeleid. Deze beroepsgroep is onmisbaar om meer begeleide bevallingen te krijgen (nu zo’n 27% van het totaal aantal bevallingen).
• Ongeveer 13% van alle vrouwen in de vruchtbare leeftijd gebruikt nu moderne voorbehoedmiddelen. Vijftien jaar geleden was het naar schatting slechts 6%. De vraag naar moderne voorbehoedmiddelen neemt gestaag toe.

Wat moet er nog gebeuren?

• In Jemen is de wetgeving in principe niet zo slecht geregeld, maar het probleem is dat bestaande wetgeving niet wordt nageleefd en dat vrouwen geen mogelijkheden hebben of kennen om hun recht te halen of af te dwingen. Door het opzetten van vrouwennetwerken probeert de Nederlandse ambassade de positie van de vrouwen te versterken en het uitwisselen van informatie te bevorderen.
• De gezondheidssector in Jemen heeft een gebrek aan geld, aan goed opgeleide artsen en aan basismedicijnen en andere middelen en apparatuur. Daardoor heeft nog maar 58% van de totale bevolking toegang tot gezondheidszorg, en is de die gezondheidszorg bovendien nog van lage kwaliteit.
• Er is nog altijd een groot verschil in toegang tot gezondheidszorg tussen stad (80%) en platteland (20%). Dat komt niet alleen doordat de gezondheidszorg in het algemeen nog in ontwikkeling is, maar ook omdat grote delen van het land niet gemakkelijk toegankelijk zijn. Het aanleggen van wegen en het verbeteren van water- en sanitaire voorzieningen zijn dan ook andere belangrijke factoren voor verbetering van de gezondheid.